Hoe effectief is de voorschool?

Het doel van de voorschool is om achterstanden tegen te gaan bij kinderen die hier een groter risico op hebben. De focus ligt daarbij op taalachterstanden. Er is veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit van VVE. De onderzoeken tonen wisselende resultaten in de praktijk. Uit de onderzoeken kunnen conclusies getrokken worden over welke factoren van invloed zijn op de effectiviteit.

Internationaal onderzoek toont grote effectiviteit

Veel onderzoek uit het buitenland toont positieve resultaten op het bestrijden van achterstanden door inzet van programma’s voor jonge kinderen. In zijn onderzoek vergelijkt Ruben Fukkink een groot aantal internationale studies met de Nederlandse studies. Met name in de VS (waar het meeste onderzoek gedaan is) zijn duidelijke resultaten zichtbaar op het tegengaan van achterstanden. Zowel op korte als op lange termijn gaan kinderen die deelgenomen hebben aan een ‘early education program’ er op vooruit wat betreft schoolprestaties. Elementen die bijdragen aan de effectiviteit in het buitenland zijn de intensiviteit van de aanpak, de kwaliteit van de inzet en de mate van achterstand van de kinderen. Bij een grotere achterstand, is VVE effectiever.

Onderzoek Ruben Fukkink: effect VVE in Nederland is nul

In hetzelfde onderzoek uit 2015 concludeert Fukkink dat het effect van de VVE in Nederland nihil is. Bij een meta-analyse van 21 Nederlandse studies naar VVE zijn er geen significante verschillen in de opbrengsten wanneer vergeleken met kinderen die geen specifiek VVE-programma hebben gevolgd. Hij benoemt hiervoor een aantal redenen. Zo ‘scoort’ Nederland slecht op een aantal van de internationaal bekende succesfactoren. Het aantal uren voorschool is relatief beperkt, en de inzet is meestal vooral gericht op het kind en niet op het gezin. De pedagogische kwaliteit bij de uitvoering van de programma’s is niet altijd op orde. Verder hebben Nederlandse kinderen binnen de doelgroep een minder grote achterstand dan in veel andere landen.

Cohortonderzoek Pre-COOL toont positieve resultaten

In 2009 is gestart met een cohortonderzoek waarbij kinderen gevolgd worden om te kijken of de achterstand van kinderen die een VVE programma volgen afneemt. De conclusie van dit onderzoek is dat de achterstand niet helemaal wordt ingelopen, maar wel afneemt. De voorschool zorgt voor een versnelling in de ontwikkeling van de doelgroepkinderen ten opzichte van andere kinderen. Ook uit dit onderzoek blijkt dat de kwaliteit van de voorziening van groot belang is voor de effectiviteit.

Conclusies

Mede op basis van deze onderzoeken zijn een aantal ontwikkelingen in voorzieningen voor peuters in Nederland ingezet. De kwaliteitseisen voor VVE zijn wettelijk aangepast. Het taalniveau van pedagogisch medewerkers wordt verhoogd, en er zijn meer eisen aan het pedagogisch en opleidingsbeleid van voorscholen. In Amsterdam is er ook gekozen voor een sterk kwaliteitsbeleid waarbij voorscholen subsidie krijgen om hieraan te kunnen voldoen. Ook de uitbreiding in Amsterdam van het aantal uren voorschool naar 15 uur per week heeft als doel om de effectiviteit van de VVE te vergroten.