Instemmingsrecht MR bij vrijwillige ouderbijdrage

Scholen mogen een vrijwillige ouderbijdrage vragen voor extra activiteiten. Scholen zijn niet meer verplicht om ouderbijdragecontracten af te sluiten. De oudergeleding van de medezeggenschapsraad heeft instemmingsrecht op de hoogte en de bestemming van de ouderbijdrage, en bewaakt ook de verplichte vermelding in de schoolgids. De overheid omschrijft de vrijwillige ouderbijdrage als een van de verschillende categorieën schoolkosten. Ook de borg voor schoolboeken is vrijwillig.

Vrijwillige ouderbijdrage voor extra activiteiten

In het basisonderwijs (PO), voortgezet onderwijs (VO) en speciaal onderwijs (SO) mogen scholen de ouders van hun leerlingen een vrijwillige financiële bijdrage vragen voor extra voorzieningen en activiteiten.

Basisscholen gebruiken de vrijwillige ouderbijdrage vooral voor vieringen en de schoolreis. Scholen voor voortgezet onderwijs gebruiken de vrijwillige ouderbijdrage meestal voor aanvullend lesmateriaal, schoolkamp, excursies en culturele activiteiten.

De ouderbijdrage is een vrijwillige bijdrage, de school mag een kind niet weigeren, van school sturen of geen diploma uitreiken als een ouder de bijdrage niet of slechts gedeeltelijk wil of kan betalen. Helaas mag de school een kind wel uitsluiten van de extra activiteiten die met de ouderbijdrage georganiseerd worden als daar niet voor is betaald.

Zie voor meer info het artikel op deze website Vrijwillige ouderbijdrage, hoe zit dat ook alweer?

Overeenkomst niet meer verplicht

Sinds 1 juli 2012 hoeven scholen in het PO, VO of SO geen modelovereenkomst meer te publiceren in de schoolgids om de keuze van ouders voor extra voorzieningen en activiteiten vast te leggen. In het kader van het verminderen van de administratieve lasten zijn scholen ook niet meer verplicht om een ouderbijdrageovereenkomst af te sluiten met ouders. De wijze waarop de school met de ouders afspraken maakt over de vrijwillige ouderbijdrage is nu vormvrij, zolang het vrijwillige karakter wordt vermeld. Bij wijze van spreken kunnen de afspraken mondeling  worden gemaakt. Als een school nog een schriftelijke overeenkomst wil afsluiten ligt het voor de hand de tekst eerst voor te leggen aan de oudergeleding van de medezegenschapsraad.

Instemming nodig op vrijwillige ouderbijdrage van oudergeleding medezeggenschapsraad

De medezeggenschapsraad moet nu nog beter toezicht houden op hoe de school de afspraken rondom de ouderbijdrage regelt. De hoogte en de bestemming van de ouderbijdrage kan pas door het schoolbestuur worden vastgesteld na de voorafgaande instemming door de oudergeleding van de medezeggenschapsraad (art. 13 lid 1 onder c WMS voor het PO en SO, art. 14 lid 2 onder c WMS voor het V(S)O).

Vrijwillige ouderbijdrage als onderdeel van de schoolkosten

Het Ministerie van OCW bracht in 2014 de brochure Schoolkosten en onderwijstijd uit om ouders en leerlingen in de medezeggenschap goed te informeren over hun rechten en mogelijkheden. In de brochure wordt onderscheid gemaakt tussen drie categoriën schoolkosten:

  1. Gratis lesmateriaal
    Schoolboeken en lesboeken die door de school zijn voorgeschreven zijn gratis, ook voor keuzevakken.
  2. Materialen en gereedschappen (in de praktijk ‘schoolkosten’)
    Persoonsgebonden verbruiksartikelen als pennen en een agenda of materiaal wat langer meegaat en eigendom wordt zoals rekenmachine, woordenboek of atlas. Deze zaken worden in bruikleen gegeven, daar mag een vrijwillige ouderbijdrage voor gevraagd worden of ouders verzorgen zelf de aankoop. Overigens mag een school deze zaken ook ‘gratis’ aanbieden en zelf betalen uit de algemene overheidsmiddelen die de school ontvangt (lumpsum).
  3. Overige schoolkosten (in de praktijk ‘vrijwillige ouderbijdrage’)
    Zaken waar de school geen geld voor ontvangt van de (rijks)overheid. Dit kunnen verbruiksmaterialen zijn of extra activiteiten zoals een viering, sportdag, excursie of studiereis. Een leerling mag worden uitgesloten van een extra activiteit waar niet voor betaald is, maar als deze onder schooltijd plaatsvindt moet de school wel een alternatief verzorgen.

Het gebruik van de term ‘Schoolkosten’ in de titel van deze OCW-brochure over de vrijwillige ouderbijdrage is een beetje verwarrend. In de praktijk wordt categorie 2 als schoolkosten bestempeld en categorie 3 als vrijwillige ouderbijdrage.

Borg schoolboeken

In de OCW-brochure wordt verder gesteld dat de borg voor de schoolboeken vrijwillig is en de oudergeleding instemmingsrecht heeft op de borgregeling. Dit valt onder het instemmingsrecht op de vrijwillige ouderbijdrage.

Publicatie vrijwillige ouderbijdrage verplicht in schoolgids

De school is wettelijk verplicht de ouderbijdrage, en het vrijwillige karakter ervan, te vermelden in de schoolgids (art. 13 lid 1 onder e WPOart. 24a lid 1 onder d WVO, art. 22 lid 1 onder d WEC). In het Informatieblad over het Handhavingstoezicht Ouderbijdragen en Sponsoring uit 2012 beschrijft de inspectie het toezicht op de ouderbijdrage.

MR bewaakt vermelding vrijwillige ouderbijdrage in schoolgids

De oudergeleding (of ouder- en leerlinggeleding in het VO) heeft ook instemmingsrecht bij het vaststellen van de schoolgids (art. 13 lid 1 onder g WMS in het PO en SO, art. 14 lid 1 onder a WMS in het V(S)O). Met dat instemmingsrecht bewaakt de MR dat ouders en leerlingen goed geïnformeerd worden over het vrijwillige karakter en de hoogte en bestemming van de vrijwillige ouderbijdrage.