Onderwijs voor nieuwkomers in Amsterdam

Amsterdam heeft jaarlijks te maken met een instroom van mensen met een niet-Nederlandse achtergrond. De instroom is divers en bestaat uit asielzoekers, vluchtelingen en expats. Een deel van deze groep mensen heeft ook kinderen die niet of nauwelijks Nederlands spreken. Het primair onderwijs vangt jaarlijks alleen al 300 nieuwkomers op. Er zijn verspreid over de stad aparte opvanggroepen, maar het onderwijs wordt wel aangestuurd door de schoolbesturen.

Dit artikel is in bewerking.

Recht op onderwijs en leerplicht

Kinderen hebben recht op onderwijs. Ouders zijn verplicht hun kinderen in te schrijven op school én regelmatig naar school te sturen. Dat staat beschreven in de leerplichtwet. Het maakt in principe niet uit wat het land van herkomst is of dat de leerplichtige over een Nederlands paspoort beschikt. Ook kinderen met een niet-Nederlandse achtergrond moeten naar school als zij eenmaal in Nederland staan ingeschreven. De leerplicht is dan ook van toepassing op nieuwkomers.

Financiering van het onderwijs voor nieuwkomers

Schoolbesturen kunnen voor de opvang van nieuwkomers aanspraak maken op drie bronnen van financiering:
– Reguliere rijksfinanciering primair onderwijs
– Rijksbekostiging voor nieuwkomers
– Gemeentelijke subsidie

Nieuwkomers tellen gewoon mee voor het aantal leerlingen waarvoor het schoolbestuur rijksfinanciering ontvangt. Voor de vaststelling van de bijdrage geldt 1 oktober aan het voorafgaande schooljaar als teldatum. Opvanglocaties met tenminste vier leerlingen kunnen aanvullende financiële middelen krijgen van de overheid: rijksbekostiging voor nieuwkomers. Dit geldt alleen voor nieuwkomers met een geldig verblijfsdocument die korter dan een jaar in Nederland wonen. Nieuwkomers met een Nederlands paspoort vallen hier niet onder. Scholen die niet in aanmerking komen voor de rijksfinanciering kunnen vervangende gemeentelijke subsidie aanvragen.

Organisatie van het basisonderwijs voor nieuwkomers in Amsterdam

Jaarlijks komen er alleen in het basisonderwijs al 300 nieuwkomers bij in Amsterdam. Scholen houden hier rekening mee door speciale opvanglocaties in te richten. De leerlingen worden verspreid over 15 scholen met verschillende opvanglocaties. De opvanglocaties vallen onder de verantwoordelijkheid van acht schoolbesturen (AMOS, AWBR, Bijzonderwijs, KBA, Openbaar Noord, Sirius, SWT en STAIJ). De schoolbesturen sturen de eerste opvang voor nieuwkomers in de stad aan, dus ook voor scholen die buiten het eigen schoolbestuur vallen.

Tijdelijke specifieke taalbehoefte via centrale opvanggroep

Nieuwkomers moeten zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren en instromen in het basisonderwijs. Er zijn ongeveer 20 opvanglocaties. Het onderwijs voor nieuwkomers op de opvanglocaties bestaat in Amsterdam met name uit aparte opvangklassen waar leerlingen intensief taalonderwijs volgen. Kinderen die rechtstreeks uit het buitenland komen volgen 12 tot 15 maanden taalonderwijs, voordat zij in het regulier onderwijs bij hun leeftijdsgenoten instromen. Het onderwijs in de opvanggroep is afgestemd op de nieuwkomersleerlingen. Het nadeel van deze centrale opvang is de gebrekkige integratie met het regulier onderwijs. Het merendeel van de nieuwkomers blijft namelijk niet op de school die verbonden is aan de opvanglocatie.

Alternatieven voor nieuwkomers in basisonderwijs

Op De Batavia in Amsterdam Oost gaan leerlingen na drie maanden één dag per week naar hun reguliere groep op de gewenste basisschool. Er zijn ook scholen die geen officiële nieuwkomersschool zijn, maar wel ieder jaar meer dan 15 leerlingen opvangen. Deze scholen ontvangen rijksfinanciering voor de leerlingen, want elke ingeschreven nieuwkomer telt mee voor de bijdrage. Deze scholen organiseren het taalonderwijs zelf. Scholen zijn vrij om leerlingen – die de Nederlandse taal nog niet goed beheersen – aan te nemen. Het voordeel is dat leerlingen al kunnen wennen aan de school en de klasgenoten.

Aanmelding van nieuwkomers

Basisscholen treffen op verschillende manieren voorzieningen voor de opvang van nieuwkomers. De precieze regels van de school staan beschreven in de schoolgids. In het artikel Welke opvanggroepen zijn er voor nieuwkomers in Amsterdam? staan de centrale opvanggroepen in Amsterdam vermeld. In het Amsterdamse voortgezet onderwijs zijn minder voorbeelden bekend van onderwijs voor nieuwkomers. Van het Mundus College en het Montessori Lyceum Oost is in ieder geval bekend dat zij een speciale klas hebben voor nieuwkomers in het voortgezet onderwijs.