Wat is het recht op onderwijs?

Alle kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs. Maar het leerrecht staat niet in de Nederlandse onderwijswetgeving. Het recht op onderwijs wordt in Nederland beschermd via de leerplicht. Ouders zijn volgens de Leerplichtwet verantwoordelijk om hun kind in te schrijven op een school en te zorgen dat hun kind de school bezoekt. Scholen ontvangen geld van de overheid om het onderwijs te verzorgen, mits ze aan de door de overheid gestelden eisen voldoen.

Recht op onderwijs

Kinderen hebben recht op onderwijs. Het recht op onderwijs is in verschillende mensenrechtenverdragen en Universele verklaring van de rechten van de mens opgenomen. Het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) is daarvan verreweg het belangrijkst. Burgers kunnen namelijk de verplichtingen van de staat, die zijn vastgesteld in het verdrag, afdwingen.

Leerplicht of leerrecht?

Het recht op onderwijs is in Nederland ook vertaald naar nationale wetgeving: de Leerplichtwet. De leerplicht houdt in dat kinderen vanaf vijf jaar oud worden ingeschreven op een school en deze school regelmatig bezoeken. De ouders zijn verantwoordelijk voor het naleven van de leerplicht. De leerplicht is meer dan 100 jaar geleden ingevoerd, omdat destijds veel kinderen hun ouders moesten helpen met werken op het land. De overheid vond dat kinderen beschermd moesten worden tegen hun ouders. Het recht op onderwijs is dus eigenlijk meer een plicht voor ouders dan een recht voor kinderen.

Recht op goed onderwijs?

De leerplicht wordt beschreven in de Leerplichtwet, maar daarin staat niets over de kwaliteit van het onderwijs. Hoe zit het dan met het recht op kwalitatief goed onderwijs? De overheid heeft wel wetten ingevoerd waarin staat beschreven aan welke minimumvoorwaarden een school moet voldoen. Als scholen aan deze voorwaarden voldoen komen zij in aanmerking voor subsidie om leerlingen onderwijs te geven, dit wordt ook wel de onderwijsbekostiging genoemd. Als een school niet voldoet aan de bekostigingsvoorwaarden treedt de onderwijsinspectie op. De overheid kan een school financiëel korten of de bekostiging zelfs helemaal beëindigen als een school niet aan de voorwaarden voldoet. Scholen hebben dus zelf ook een direct belang om aan de minimumeisen te voldoen.