Regels voor aanpassingen bij het eindexamen vanwege een beperking

Leerlingen met een beperking hebben recht op doeltreffende aanpassingen in de manier waarop de exameneisen worden getoetst. De school is op basis van de Wet gelijke behandeling verplicht om doeltreffende aanpassingen te doen op verzoek van de leerling. De directeur neemt hierover een besluit en meldt dit aan de onderwijsinspectie. Het College voor Toetsen en Examens biedt informatie voor scholen over de mogelijkheden voor aanpassingen.

Uitgangspunt bij aanpassingen

Het uitgangspunt bij aanpassingen bij het eindexamen is dat dezelfde dingen getoetst worden bij alle leerlingen. Het is immers de bedoeling dat de waarde van het diploma voor iedereen gelijk is. Alleen als een leerling door een beperking, aandoening of stoornis door de manier van toetsen niet goed kan laten zien wat hij kan, kunnen aanpassingen dat compenseren. Het gaat daarbij om aanpassingen in de manier waarop het examen wordt afgelegd, niet om aanpassingen in het examen zelf. De exameneisen zijn voor alle leerlingen gelijk.

Wet Gelijke Behandeling

De Wet Gelijke Behandeling bij Handicap en Chronische ziekte (WGBH/CZ) is van toepassing op het onderwijs in Nederland. Hierin staat dat een school verplicht is om doeltreffende aanpassingen te doen als een leerling aangeeft door een beperking belemmeringen in het volgen van onderwijs te hebben. Die aanpassingen kunnen erg divers zijn gedurende de schoolloopbaan. Verschillende leerlingen hebben immers verschillende aanpassingen nodig.

Eindexamenbesluit

Voor het eindexamen is de vertaling gemaakt van de WGBH/CZ  in Artikel 55 van het Eindexamenbesluit Voortgezet onderwijs. Hierin staat:

De directeur kan toestaan dat een gehandicapte kandidaat het examen geheel of gedeeltelijk aflegt op een wijze die is aangepast aan de mogelijkheden van die kandidaat. In dat geval bepaalt de directeur de wijze waarop het examen zal worden afgelegd, met dien verstande dat aan de overige bepalingen in dit besluit wordt voldaan. Hij doet hiervan zo spoedig mogelijk mededeling aan de inspectie.

Belangrijk hierbij is dat de directeur hierover zelf kan besluiten. Hij doet wel melding aan de inspectie, maar hoeft er geen toestemming voor te vragen.

College voor Toetsen en Examens

Zowel de WGBH/CZ als het Eindexamenbesluit geven weinig concrete invulling aan de mogelijkheden voor aanpassingen. De concrete invulling wordt gedaan door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). De CvTE publiceert jaarlijks een brochure met gedetailleerde informatie over de toegestane hulpmiddelen bij examens en geeft richting aan de mogelijkheden voor aanpassingen. Het doel van de brochure is, zo stelt de CvTE ‘de school in de gelegenheid stellen om te komen tot een doeltreffende aanpassing vanwege belemmeringen bij de standaard toetsing.’
De specifieke regels van de CvTE zijn alleen van toepassing op het Centraal Examen en de Rekentoets. Het schoolexamen valt niet binnen dezelfde regels. Scholen hebben meer eigen ruimte bij het schoolexamen om aanpassingen te doen voor leerlingen met beperkingen. Tegelijkertijd is het logisch dat een school voor het schoolexamen vergelijkbare regels volgt.