Welke vakken krijg je op het vmbo en de mavo?

Het vakkenpakket van leerlingen op het vmbo bestaat de eerste twee leerjaren uit een algemeen lesaanbod. Aan het einde van het tweede leerjaar maken leerlingen een keuze voor een profiel. Vmbo-t en mavo kennen vier profielen, de andere vmbo-niveaus tien profielen. Vanaf het derde leerjaar volgen leerlingen naast het gemeenschappelijk deel een aantal extra vakken die horen bij het gekozen profiel. Dit wordt door de school aangevuld met andere vakken. In de schoolgids staat altijd beschreven welke vakken daadwerkelijk worden gegeven door de school. Nieuwe leerlingen kunnen tijdens de open dag vragen welke vakken op de school worden gegeven.

* Meer info over het vakkenpakket op het havo is te vinden in het artikel Welke vakken krijg je op het havo?. Meer info over het mbo lees je in Opleidingen, niveaus en leerwegen in het mbo.

Leerjaar 1

In het eerste leerjaar krijgen leerlingen les in de talen Nederlands en Engels. Daarnaast wordt aandacht besteed aan geschiedenis, aardrijkskunde, economie, wiskunde, biologie, natuur- en scheikunde, verzorging, informatiekunde, techniek, lichamelijke opvoeding en beeldende vorming, muziek, drama en dans. Dit is het gemeenschappelijk deel.

De school kan ervoor kiezen om vakken samen te voegen. Bijvoorbeeld een combinatie van informatica, scheikunde en techniek. Er zijn ook scholen die al eerder een tweede vreemde taal aanbieden, zoals bijvoorbeeld Frans. Als de school school bijvoorbeeld Frans verplicht stelt in het eerste leerjaar, dan is dit verplicht voor alle leerlingen.

Leerjaar 2

De vakken uit het leerjaar 1 worden ook in leerjaar 2 gegeven. Het komt voor dat een school pas in het tweede leerjaar begint met economie. Er zijn ook scholen die het vak Duits en mentor-uren inroosteren in het tweede leerjaar. Hier geldt ook dat deelname verplicht is als de school het inroostert. Duits wordt soms in het tweede leerjaar aangeboden, omdat Duits een keuzevak is in het derde leerjaar.

Leerlingen maken aan het einde van het tweede leerjaar de definitieve keuze voor een profiel. Na het succesvol afronden van leerjaar 2 stromen leerlingen door naar de derde klas van een leerweg: basis, kader, gemende leerweg, theoretische leerweg of mavo. 
Dit is afhankelijk van de schoolresultaten. In het derde leerjaar krijgen leerlingen vakken die horen bij de profiel. De vakken van een profiel zijn afgestemd op de verschillende richtingen in het mbo.

Leerjaar 3

Gemeenschappelijk deel

In leerjaar drie volgen de leerlingen van alle vmbo-richtingen (inclusief mavo) de volgende vakken: Nederlands, Engels, maatschappijleer, lichamelijke opvoeding en (een combinatie van) beeldende vorming, dans of drama. Dit wordt vaak ingevuld door het vak CKV. Dit is het gemeenschappelijk deel.

Keuzevakken uit het profiel

Naast het gemeenschappelijk deel volgen leerlingen keuzevakken. De keuzevakken zijn afhankelijk van het gekozen profiel. Economie is bijvoorbeeld verplicht bij de keuze voor het profiel economie & ondernemen. Wiskunde is verplicht bij de keuze voor het profiel of het profiel media, vormgeving & ICT en mobiliteit & transport. Biologie is verplicht bij de keuze voor het profiel zorg & welzijn. Elk profiel kent verschillende verplichte vakken. Vaak kiezen leerlingen juist voor een profiel, omdat de bijbehorende vakken hen goed liggen.

Hieronder staat het overzicht van de profielvakken voor vmbo-t en mavo:

Profiel Techniek

  • Wiskunde (verplicht vak)
  • Natuur- en scheikunde (verplicht vak)

Profiel Zorg & Welzijn

  • Biologie (verplicht vak)
  • Een keuze uit één van de vakken Wiskunde, Aardrijkskunde, Geschiedenis, Maatschappijleer 2

Profiel Economie

  • Economie (verplicht vak)
  • Een keuze uit één van de vakken Frans, Duits, Wiskunde

Profiel Landbouw

  • Wiskunde (verplicht vak)
  • Een keuze uit één van de vakken Natuur- en scheikunde of Biologie

Hieronder staat het overzicht van profielvakken voor vmbo-b, vmbo-k en vmbo-gl:

Profiel Bouwen wonen & interieur

  • Wiskunde (verplicht vak)
  • Natuur- en scheikunde (verplicht vak)

Profiel Produceren, installeren & energie

  • Wiskunde (verplicht vak)
  • Natuur- en scheikunde (verplicht vak)

Profiel Mobiliteit & transport

  • Wiskunde (verplicht vak)
  • Natuur- en scheikunde (verplicht vak)

Profiel Media, vormgeving & ICT

  • Wiskunde (verplicht vak)
  • Natuur- en scheikunde (verplicht vak)

Profiel Maritiem & techniek

  • Wiskunde (verplicht vak)
  • Natuur- en scheikunde (verplicht vak)

Profiel Zorg en welzijn

  • Biologie (verplicht vak)
  • Een keuze uit één van de vakken Wiskunde, Aardrijkskunde, Geschiedenis, Maatschappijleer 2

Profiel Economie & ondernemen

  • Economie (verplicht vak)
  • Een keuze uit één van de vakken Frans, Duits, Wiskunde

Profiel Horeca, bakkerij & recreatie

  • Economie (verplicht vak)
  • Een keuze uit één van de vakken Frans, Duits, Wiskunde

Profiel Groen

  • Wiskunde (verplicht vak)
  • Een van de vakken Natuur- en scheikunde, Biologie

Profiel Dienstverlening & producten

  • Twee vakken waarbij is te kiezen uit Wiskunde, Economie, Biologie, Natuur- en scheikunde

Vrije vakken

Naast het gemeenschappelijke deel en keuzevak moeten leerlingen ook twee extra vakken volgen. Dit zijn de ‘vrije vakken’. Soms kunnen leerlingen Spaans, Turks, natuur- en scheikunde II of extra lichamelijk opvoeding volgen. Vaak stelt de school een aantal vakken vast voor alle leerlingen. Dat komt doordat niet alle vakken zoals hierboven beschreven daadwerkelijk worden aangeboden door de school. Hierdoor zijn de vakken wiskunde, aardrijkskunde, geschiedenis, natuur- en scheikunde verplicht en kan je eigenlijk niet zelf kiezen. In de schoolgids van de school staat precies beschreven welke vakken aangeboden worden door de school.

Beroepsgerichte vakken of programma’s

De vrije vakken in de basisberoepsgerichte, kaderberoepsgerichte en gemengde leerweg zijn beroepsgericht. Leerlingen kunnen dan kiezen uit vakken als Administratie, Bouwtechniek, Uiterlijke verzorging of Dienstverlening en Commercie zijn. Officieel kennen vmbo-t en mavo geen beroepsgericht programma. Er zijn echter steeds meer scholen die dit wel aanbieden. Vraag op de open dag van de school op welke wijze de school dit invult.

Leerjaar 4

Examenvakken theoretische leerweg en mavo

Na leerjaar drie volgt het examenjaar. Het examenpakker bestaat uit zeven vakken. Naast Nederlands, Engels, profielvakken leggen leerlingen examen af in de ‘vrije vakken’.  De keuzevakken hangen af van het gekozen profiel (en eventueel een keuzevak) uit het tweede leerjaar. De profielkeuze uit het tweede leerjaar is dus van invloed op de examenvakken. Leerlingen volgen in principe geen beroepsgericht programma in het examenjaar. Als de school hiervan afwijkt, dan staat dit beschreven in de schoolgids. Leerlingen volgen gedurende het jaar ook maatschappijleer, lichamelijk opvoeding en CKV.

Examenvakken gemengde leerweg

De gemengde leerweg is qua niveau hetzelfde als de theoretische leerweg. Leerlingen doen examen in vijf vakken (Nederlands, Engels, profielvakken en een extra vak) en een beroepsgericht vak.  Leerlingen ruilen als het ware een theoretisch vak, bijvoorbeeld Frans of Aardrijkskunde, in voor een beroepsgericht vak. Leerlingen volgen gedurende het schooljaar ook de vakken maatschappijleer, lichamelijk opvoeding en CKV. De rekentoets wordt wel afgenomen, maar telt niet mee.

Examenvakken kaderberoepsgerichte leerweg

Leerlingen in de kaderberoepsgericht leerweg doen examen in Nederlands, Engels, twee keuzevakken en een beroepsgericht vak. Leerlingen volgen ook de vakken maatschappijleer, lichamelijk opvoeding en CKV. De rekentoets wordt wel afgenomen, maar telt niet mee.

Examenvakken basisberoepsgerichte leerweg

Leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg doen ook examen in Nederlands, Engels, twee keuzevakken en een beroepsgericht vak. Leerlingen volgen ook de vakken maatschappijleer, lichamelijk opvoeding en CKV. De rekentoets wordt wel afgenomen, maar telt niet mee. Het examenprogramma voor deze leerweg is minder uitgebreid dan de kaderberoepsgerichte leerweg.

Na het vmbo of de mavo

Na het behalen van het examens kan je beginnen met een opleiding in het mbo. Een beknopte uitleg over het mbo is te lezen in het artikel Wat is het mbo?. Leerlingen met een diploma gemende leerweg, theoretische leerweg of mavo kunnen doorstromen naar het havo.

Meer informatie over het vmbo, doorstromen in het voortgezet onderwijs, het vakkenpakket op het havo is te vinden in andere OCO-artikelen: