Welke vakken krijg je op het vmbo en de mavo?

Het vakkenpakket van leerlingen op het vmbo en de mavo bestaat de eerste twee jaren uit de vakken Nederlands, Engels, geschiedenis, aardrijkskunde, economie, wiskunde, biologie, natuur- en scheikunde, verzorging, informatiekunde, techniek, lichamelijke opvoeding en culturele vorming (CKV) Vanaf het derde jaar volgen leerlingen altijd de vakken Nederlands, Engels, maatschappijleer, lichamelijke opvoeding en CKV én vakken die horen bij een profiel. Het profiel kiezen leerlingen zelf.

Leerjaar 1

In de eerste twee leerjaren krijgen alle leerlingen een breed onderwijsaanbod (art. 11c lid 1 onder a WVO). De vakken bereiden leerlingen voor op de keuzeprofielen die leerlingen vanaf het derde leerjaar volgen (art. 11a WVO). De vakken in het eerste twee jaren zijn:

Tabel 1, verplichte vakken in de onderbouw

Verplichte vakken voor alle niveaus in het vmbo en de mavo. De vakken zijn afkomstig uit de Wet op het voortgezet onderwijs.
Vakken  
NederlandsEngelsGeschiedenis
AardrijkskundeEconomieWiskunde
BiologieNatuur- en scheikundeVerzorging
InformatiekundeTechniekLichamelijke opvoeding
CKV

De school kan ervoor kiezen om vakken samen te voegen. Bijvoorbeeld een combinatie van informatica, scheikunde en techniek. Dit vind je terug in de schoolgids.

‘De schoolgids bevat informatie over de inrichting van het onderwijsprogramma voor de eerste twee leerjaren waarbij wordt aangegeven of sprake is van vakoverstijgende programmaonderdelen en de inzet van het personeel daarbij.’ (art. 24a lid 1 onder c WVO)

Er zijn scholen die eerder een tweede vreemde taal aanbieden, zoals bijvoorbeeld Frans. Als de school bijvoorbeeld Frans verplicht stelt in het eerste leerjaar, dan is dit verplicht voor alle leerlingen.

Leerjaar 2

De vakken uit het eerste leerjaar worden ook in het tweede leerjaar gegeven. Het komt voor dat een school pas in het tweede leerjaar begint met economie. Er zijn ook scholen die het vak inroosteren in het tweede leerjaar. Bijvoorbeeld om leerlingen voor te bereiden die Duits willen volgen in het derde leerjaar. Als een vak verplicht is, dan moeten alle leerlingen het vak volgen.

De vakken vanaf het derde leerjaar zijn afgestemd op de verschillende richtingen in het mbo. Leerlingen kiezen hiervoor een profiel.Check ook onze info over de profielkeuze in het vmbo en de mavo.

Leerjaar 3 en 4

Leerlingen kiezen aan van het tweede leerjaar een profiel. Het profiel bestaat uit een gemeenschappelijk deel, keuzevakken en vrije vakken.

Gemeenschappelijk deel

Vanaf leerjaar drie volgen de leerlingen van alle vmbo-richtingen (inclusief mavo) altijd de volgende vakken (art. 10 lid 4 onder a WVO en art. 10b lid 4 onder a WVO):

Tabel 2, gemeenschappelijk deel in de bovenbouw

Verplichte vakken voor alle niveaus in het vmbo en de mavo. De vakken zijn afkomstig uit de Wet op het voortgezet onderwijs.
Vakken  
NederlandsMaatschappijleerEngels
ProfielwerkstukRekentoetsLichamelijke opvoeding
CKV

De rekentoets is onderdeel van het schoolexamen (art. 29 lid 5 WVO). Het cijfer telt alleen niet mee, omdat de rekentoets wordt afgeschaft. Leerlingen in vmbo-gl, vmbo-t en mavo maken ook een profielwerkstuk. Dit profielwerkstuk is onderdeel van het schoolexamen (art. 4 lid 3 Eindexamenbesluit VO).

Keuzevakken uit het profiel

Naast het gemeenschappelijk deel volgen leerlingen keuzevakken. De keuzevakken zijn afhankelijk van het gekozen profiel (art. 10 lid 4 onder b WVO en art. 10b lid 4 onder b WVO).

  • Economie is bijvoorbeeld verplicht bij de keuze voor het profiel economie & ondernemen
  • Wiskunde is verplicht bij de keuze voor het profiel of het profiel media, vormgeving & ICT en mobiliteit & transport
  • Biologie is verplicht bij de keuze voor het profiel zorg & welzijn

Elk profiel kent verschillende verplichte vakken. Vaak kiezen leerlingen juist voor een profiel, omdat de bijbehorende vakken hen goed liggen.

Hieronder staat het overzicht van de profielvakken voor vmbo-t en mavo:

Tabel 3, profielvakken in de bovenbouw

Verplichte vakken en keuzevakken bij de profielen vmbo-t en mavo. De vakken zijn afkomstig uit de Wet op het voortgezet onderwijs.
ProfielVakkenVerplicht
TechniekWiskunde Ja
Natuur- en scheikundeJa
Zorg & welzijnBiologieJa
Wiskunde, aardrijkskunde, geschiedenis of maatschappijleer 1Nee, minimaal één vak kiezen
EconomieFrans, Duits of WiskundeNee, minimaal één vak kiezen
LandbouwWiskundeJa
Natuur- en scheikunde of biologieNee, minimaal één vak kiezen

Hieronder staat het overzicht van profielvakken voor vmbo-b, vmbo-k en vmbo-gl:

Tabel 4, profielvakken in de bovenbouw

Verplichte vakken en keuzevakken bij de profielen vmbo-b-, vmbo-k en vmbo-gl. De vakken zijn afkomstig uit de Wet op het voortgezet onderwijs.
ProfielVakkenVerplicht
Bouwen, wonen & interieurWiskunde Ja
Natuur- en scheikundeJa
Produceren, installeren & energieWiskunde Ja
Natuur- en scheikundeJa
Mobiliteit & transportWiskunde Ja
Natuur- en scheikundeJa
Media, vormgeving & ICTWiskunde Ja
Natuur- en scheikundeJa
Maritiem & techniekWiskunde Ja
Natuur- en scheikundeJa
Zorg & welzijnBiologieJa
Wiskunde, aardrijkskunde, geschiedenis of maatschappijleer 2Keuze uit één van deze vakken
Economie & ondernemenEconomieJa
Frans, Duits, WiskundeKeuze uit één van deze vakken
Horeca, bakkerij & recreatieEconomieJa
Frans, Duits, WiskundeKeuze uit één van deze vakken
GroenWiskunde Ja
Natuur- en scheikunde of biologieKeuze uit één van deze vakken
Dienstverlening & productenWiskunde, economie, biologie, natuur- en scheikundeKeuze uit twee van deze vakken

Vrije vakken

Naast het gemeenschappelijke deel en keuzevak moeten leerlingen ook twee extra vakken volgen. Dit zijn de ‘vrije vakken’. Soms kunnen leerlingen Spaans, Turks, natuur- en scheikunde II of extra lichamelijk opvoeding volgen. Vaak stelt de school een aantal vakken vast voor alle leerlingen. Dat komt doordat niet alle vakken zoals hierboven beschreven daadwerkelijk worden aangeboden door de school. Hierdoor zijn de vakken wiskunde, aardrijkskunde, geschiedenis, natuur- en scheikunde verplicht en kan je eigenlijk niet zelf kiezen. In de schoolgids van de school staat precies beschreven welke vakken aangeboden worden door de school.

Beroepsgerichte vakken of programma’s

De vrije vakken in de basisberoepsgerichte, kaderberoepsgerichte en gemengde leerweg zijn beroepsgericht. Leerlingen kunnen dan kiezen uit vakken als Administratie, Bouwtechniek, Uiterlijke verzorging of Dienstverlening en Commercie zijn. Officieel kennen vmbo-t en mavo geen beroepsgericht programma. Er zijn echter steeds meer scholen die dit wel aanbieden. Vraag op de open dag van de school op welke wijze de school dit invult.

Examen

Examenvakken theoretische leerweg en mavo

Na leerjaar drie volgt het examenjaar. Het examenpakket bestaat uit zeven vakken. Naast Nederlands, Engels, profielvakken leggen leerlingen examen af in de ‘vrije vakken’.  De keuzevakken hangen af van het gekozen profiel (en eventueel een keuzevak) uit het tweede leerjaar. De profielkeuze uit het tweede leerjaar is dus van invloed op de examenvakken. Leerlingen volgen in principe geen beroepsgericht programma in het examenjaar. Als de school hiervan afwijkt, dan staat dit beschreven in de schoolgids. Leerlingen volgen gedurende het examenjaar ook maatschappijleer, lichamelijk opvoeding en CKV. Leerlingen moeten ook een profielwerkstuk afronden.

Examenvakken gemengde leerweg

De gemengde leerweg is qua niveau hetzelfde als de theoretische leerweg. Leerlingen doen examen in vijf vakken (Nederlands, Engels, profielvakken en een extra vak) en een beroepsgericht vak.  Leerlingen ruilen als het ware een theoretisch vak, bijvoorbeeld Frans of Aardrijkskunde, in voor een beroepsgericht vak. Leerlingen volgen gedurende het schooljaar ook de vakken maatschappijleer, lichamelijk opvoeding en CKV. De rekentoets wordt wel afgenomen, maar telt niet mee. Leerlingen moeten ook een profielwerkstuk afronden.

Examenvakken kaderberoepsgerichte leerweg

Leerlingen in de kaderberoepsgericht leerweg doen examen in Nederlands, Engels, twee keuzevakken en een beroepsgericht vak. Leerlingen volgen ook de vakken maatschappijleer, lichamelijk opvoeding en CKV. De rekentoets wordt wel afgenomen, maar telt niet mee.

Examenvakken basisberoepsgerichte leerweg

Leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg doen ook examen in Nederlands, Engels, twee keuzevakken en een beroepsgericht vak. Leerlingen volgen ook de vakken maatschappijleer, lichamelijk opvoeding en CKV. De rekentoets wordt wel afgenomen, maar telt niet mee. Het examenprogramma voor deze leerweg is minder uitgebreid dan de kaderberoepsgerichte leerweg.

Na het vmbo of de mavo

Na het behalen van het examens kan je beginnen met een opleiding in het mbo. Een beknopte uitleg over het mbo is te lezen in het artikel Wat is het mbo?. Leerlingen met een diploma gemende leerweg, theoretische leerweg of mavo kunnen doorstromen naar het havo.

Meer informatie over het vmbo, doorstromen in het voortgezet onderwijs, het vakkenpakket op het havo is te vinden in andere OCO-artikelen: