Wanneer is pesten strafbaar?

Pesten op school

Een veilig schoolklimaat is een basisrecht voor leerlingen. Toch komt pesten veel voor. Pesten gebeurt niet alleen in de klas of op het schoolplein, maar ook op het voetbalveld en in de vriendengroep buiten de school.

Pesten is een vorm van agressie waarmee een ander wordt gekwetst. Het gebeurt bewust en structureel. Bovendien is er sprake van een machtsverschil tussen het kind dat pest en het kind dat gepest wordt.

Leerlingen kunnen op school op verschillende manieren gepest worden, bijvoorbeeld verbaal of fysiek. Het is iets anders dan plagen, het heeft grote gevolgen. Zo voelen leerlingen die gepest worden zich vaak eenzaam, verdrietig, onzeker en bang. Bovendien kunnen zij hier jarenlang last van houden, zelfs als zij volwassen zijn.

Pesten niet strafbaar

Pesten is in principe niet strafbaar, want in de wet staat de term ‘pesten’ nergens vermeld. Toch kunnen bepaalde vormen van pesten wel strafbaar worden als een bepaalde grens wordt overschreden.

Veel scholen leggen vast welke regels en normen gelden op de school. Bijvoorbeeld in het pestprotocol, leerlingenstatuut of document met regels voor sociale media.

Grens tussen pesten en strafbare gedragingen

Leerlingen vergeten bij pesten vaak hun grenzen. Het pestgedrag wordt steeds heviger en kan zelfs leiden tot pesten in groepsverband. Soms wordt een leerling structureel gepest door dezelfde groep. Pestgedrag kan strafbaar zijn.

Cyberpesten

Door het gebruik van internet en apps zoals TikTok en Snapchat zijn er veel jongeren die (onbewust) online persoonlijke informatie prijsgeven, ruzie maken of zichzelf letterlijk voor de webcam blootgeven.

Regelmatig worden leerlingen geconfronteerd met uitgelekte foto’s, filmpjes die de school doorgaan, dreigtweets of bewerkte foto’s. Vaak buiten het gezichtsveld van ouders en docenten, maar met een enorme impact op het slachtoffer.

Het opzettelijk verspreiden van foto’s via internet om iemand daarmee te beledigen kan gezien worden als laster. Het feit dat dit pestgedrag ‘slechts’ op internet plaatsvindt maak het niet minder strafbaar. Het hacken van iemands account of jezelf op internet uitgeven als iemand anders is ook strafbaar.

Pesten en de wet

Hieronder een overzicht van een aantal gedragingen die wel strafbaar zijn en ook op school kunnen plaatsvinden:

Belaging

Belaging (of stalking) is het opzettelijk inbreuk maken op iemand anders zijn persoonlijke levenssfeer (art. 285b Sr). Bijvoorbeeld het constant opbellen van een leerling, appjes sturen of het opwachten bij school.

Belediging

Belediging is opzettelijk iemands goede naam aantasten in woord, geschrift of afbeelding (art. 266 en 271 Sr). Bijvoorbeeld in een volle aula met veel leerlingen een docent uitschelden voor iets wat hem of haar persoonlijk erg raakt en waarvan iedereen op de hoogte is.

Bedreiging

Bedreiging is het plegen van geweld tegen een persoon of diens goederen (art. 285 Sr). Bijvoorbeeld met groepje een leerling opwachten en dreigen dat je hem of haar iets gaat aandoen.

Discriminatie

Discriminatie is het aanzetten tot haat of onderscheid maken tussen mensen op grond van hun ras, levensovertuiging, geslacht, geaardheid of handicap (art. 137d Sr). Bijvoorbeeld een medeleerling constant beledigen of uitsluiten vanwege een hoofddoek of achtergrond.

Hacken

Hacken is het zonder toestemming binnendringen in (een deel van) de computer of netwerk van iemand anders (art. 138ab Sr). Bijvoorbeeld inbreken in het Instagram- of TikTok-account van een medeleerling.

Identiteitsmisbruik

Identiteitsmisbruik is het vervalsen van gegevens, het opzettelijk verkrijgen van gegevens van betaalmiddelen of een valse naam aannemen om daar voordeel uit te halen (art. 225, 232 en 326 Sr). Bijvoorbeeld als een leerling zoveel weet over een medeleerling dat de schuld in hem of haar schoenen wordt geschoven.

Laster en smaad

Laster (of smaad) is iemand beledigen met als doel om daar veel ruchtbaarheid aan te geven (art. 261, 262 en 268 Sr). Bij laster gaat het om bewust iemand zwartmaken met zaken die niet daadwerkelijk zijn gebeurd. Bijvoorbeeld als een leerling een seksfilmpje doorstuurt met de naam van een medeleerling, terwijl dit daadwerkelijk niet zo is.

Oplichting

Oplichting is het bedreigen van iemand andere om daar financieel beter van te worden (art. 326 Sr). Bijvoorbeeld iemand een smartphone verkopen en vervolgens daarvoor niet betaald worden. Dat is geen pestgedrag, maar een misdaad.