iPad als lesmateriaal in het voortgezet onderwijs

Geplaatst door Atya al Mansouri op 11 december 2019
Steeds meer middelbare scholen gebruiken de iPad als lesmateriaal in plaats van schoolboeken. Scholen mogen ouders niet verplichten om een iPad voor hun kind aan te schaffen. Wél mogen ze een vrijwillege bijdrage vragen van de ouders om de digitale leermiddelen te bekostigen. Feitelijk gaat het dan om een vrijwillige aanschaf van het apparaat dat dan eigendom blijft van de ouder. Een iPad die door de school wordt aangeschaft, is geen eigendom van de ouder of leerling. Ouders met een laag inkomen kunnen hulp krijgen van de gemeente door een gratis laptop of tablet aan te vragen.

Digitaal lesmateriaal

Naast schoolboeken wordt de afgelopen jaren steeds vaker gekozen voor digitale leermiddelen als lesmateriaal in het voortgezet onderwijs. De leerlingen krijgen onderwijs op een digitale manier zoals een tablet, iPad of een laptop. Het meest gebruikte apparaat op middelbare scholen is de iPad. Dit noemt men ook wel iPad-onderwijs.

Een computer kan ‘informatiedrager’ zijn en is dan nog niet automatisch een ‘leermiddel’. Dat kan op de volgende manieren:

  • de computer wordt gebruikt als ‘informatiedrager’ voor digitale lesmethodes en is daarmee ook een ‘leermiddel’;
  • misschien ontwerpt de school de digitale lesinhoud zelf en zijn er geen schoolboeken nodig;
  • misschien gebruikt een school de computer alleen voor bepaalde vakken en daarnaast nog papieren boeken, of misschien wordt zelfs per vak een combinatie gebruikt van papier en digitaal.

Bekostiging en vrijwillige ouderbijdrage

De regels omtrent de aanschaf van de digitale leermiddelen is voor veel ouders nog een grijs gebied. De ouderbijdrage wordt steeds vaker gebruikt voor de digitale leermiddelen. Ouders vragen zich regelmatig af hoe het zit met de kosten van een iPad of tablet.

Scholen ontvangen ‘bekostiging’ van het minsterie van OCW, dit heet de ‘lumpsum’. Scholen mogen zelf bepalen hoe ze het geld besteden aan onderwijs, in de berekening van de lumpsum zitten allerlei budgetten, waaronder een budget voor leermiddelen. Scholen mogen zelf kiezen of ze dit inzetten voor papieren boeken of digitale leermiddelen. Voor digitale leermiddelen heb je zowel een informatiedrager nodig (het apparaat) als digitale inhoud (de leerstof).

Scholen mogen ouders een bijdrage vragen voor digitale leermiddelen, maar deze is altijd vrijwillig. Ouders zijn ook niet verplicht om de ouderbijdrage te betalen als een school digitaal lesmateriaal verplicht stelt. De school dient te zorgen voor ander lesmateriaal voor de leerlingen wanneer ouders niet kunnen of willen betalen.

Vrijwillige aanschaf

Wanneer ouders betalen voor een iPad of computer wordt dat binnen de geldende regels gezien als een ‘vrijwillige ouderbijdrage’. Feitelijk is er sprake van een vrijwillige aanschaf, omdat het eigendom over het apparaat niet wordt overgedragen aan de school (tenzij de ouder daar expliciet mee instemt).

Ondersteuning gemeente

De gemeente Amsterdam kan gezinnen met een laag inkomen helpen met de schoolkosten. Ouders met een laag inkomen en kinderen hebben op de middelbare school kunnen een gratis laptop of tablet aanvragen bij de gemeente. Met de regeling ‘Gratis laptop of tablet middelbare school’ kunnen ouders één keer per vier schooljaren een gratis laptop of tablet krijgen per gezin. Daarnaast ontvangen zij eenmalig € 200,- voor internetkosten.

Beheer iPad

Als scholen iPads of computers aanschaffen zijn de apparaten eigendom van de school. De school zal dan een bruikleenovereenkomst opstellen. Scholen kunnen een borg vragen, die valt dan onder de vrijwillige ouderbijdrage en is dan vrijwillig. Ouders zijn in principe wel aansprakelijk voor verlies of schade aan het apparaat. Informeer bij twijfel hierover bij de school wat de voorwaarden zijn, voordat je kind een apparaat van school in bruikleen neemt en meeneemt naar huis.

Anderzijds zijn er ook ouders die kiezen om zelf een iPad te kopen. De iPad is op dat moment eigendom van de ouders en leerlingen.

Scholen die iPads aanschaffen configureren deze apparaten ook meestal zo dat de apparaten beheerd worden door de school. De leraar kan dan bijvoorbeeld lesopdrachten instellen en zien waar leerlingen aan werken. Het aparaat is feitelijk geen zelfstandig werkende computer meer. Dit komt vooral in het basisonderwijs voor en zelden in het voortgezet onderwijs.

Als apparaten door ouders zijn aangeschaft als vrijwillige ouderbijdrage kan de school niet zonder toestemming het apparaat configureren zodat het gebruik beperkt wordt tot schooltaken. Ook is in principe toestemming van de ouders nodig om ‘mee te kijken’ (of te luisteren) op het apparaat.

Het gebruik van de iPad

Naast de aanschaf van het apparatuur waarmee enkele scholen onderwijs bieden, maken ouders zich ook zorgen over het gebruik van deze middelen tijdens schooltijd. De ongerustheid vloeit voort uit het aantal uren dat leerlingen spenderen op een iPad. Leerlingen die gedurende een dag alleen een iPad gebruiken, kunnen hier gewend aan raken. Deze gewenning kan bijvoorbeeld leiden tot een behoefte aan meer uren op een iPad of tablet. Dat wil zeggen dat ouders te maken krijgen met kinderen die ook thuis hun vrije tijd besteden aan digitale apparaten.

Probeer daarom samen met uw kind duidelijke afspraken te maken over het gebruik van digitale middelen. Op deze manier blijft er een balans waarin leerlingen zowel digitale als sociale vaardigheden ontwikkelen.

Tip: bij het opstellen van een voorkeurslijst voor de Centrale loting en matching is het belangrijk dat u samen met uw kind kijkt naar de lesmethodes van de scholen. Wees bewust van uw schoolkeuze als u geen voorstander bent van iPad-onderwijs. Dit voorkomt een teleurstelling of een onverwachte bijdrage voor digitale leermiddelen.