Moet school opvang voor leerlingen regelen tijdens een staking?

Leraren hebben het recht om te staken. Tijdens de staking mag een schoolbestuur geen tijdelijke vervangers inzetten. Het kan zo zijn dat de school niet open kan of leerlingen in de klas van een andere leraar worden opgevangen. Scholen mogen ouders vragen om leerlingen tijdens de staking zelf op te vangen. Als ouders geen opvang voor hun kinderen kunnen regelen, dan kunnen ouders een beroep doen op de school.

Staking, geen vervangers

Leraren hebben het recht om te staken. Schoolbesturen mogen tijdens een staking geen uitzendkrachten of payrollmedewerkers in huren om personeel te vervangen. Anders wordt het recht op staken verzwakt.

School (soms) dicht

Als leraren gaan staken, dan wordt het werk neergelegd. Dan kan het zo zijn dat de school daardoor niet open kan. Het loon van stakende leraren wordt meestal ingehouden. Niet alle leraren doen daarom mee aan een staking. Hierdoor krijgt soms een aantal klassen geen les van de eigen leraar. In beide gevallen geldt dat het schoolbestuur hier niets aan kan doen. Er is sprake van overmacht.

Vervanging collega’s, altijd toegestaan

Schoolbesturen mogen leraren vragen om extra te werken tijdens te staking. Bijvoorbeeld collega’s die part-time werken of collega’s die werken bij andere scholen van hetzelfde schoolbestuur. Hierdoor kan de school toch open, eventueel door meerdere groepen in één lokaal op te vangen. Een leraar die niet meedoet aan de staking, is niet verplicht om de klassen van de stakende collega’s over te nemen.

Opvang bij staking, meningen verdeeld

Juristen zijn het niet eens over een opvangplicht van schoolbesturen voor leerlingen. Sommige juristen vinden dat er een zorgplicht is. Dit betekent dat leerlingen moeten worden opgevangen als het echt niet anders kan. Andere juristen zeggen dat er sprake is van overmacht en dat van ouders verwacht mag worden dat zij zelf opvang regelen.

Ene school is de andere niet

Het sluiten van de schooldeuren en het eventueel organiseren van opvang naar aanleiding van de staking op 15 maart 2019 wordt door de PO-raad aan de schoolbesturen overgelaten. De brancheorganisatie van schoolbesturen geeft in Handleiding bij de staking van 15 maart 2019 wel richting aan de informatie voor ouders over de staking:

“U zorgt dat de school/scholen de ouders tijdig informeert/informeren over de actie en wat de actie betekent voor hun kinderen.”

Niet alle leraren staken. Het kan zo zijn dat de ene school de schooldeuren opent en de dichtstbijzijnde school weer niet. De scholen informeren ouders over de gevolgen van de staking.

Geen opvang thuis

Scholen vragen ouders om leerlingen die geen les kunnen krijgen gedurende de staking zelf op te vangen. Dit is toegestaan. Het recht om te staken betekent niet dat de school geen verantwoordelijkheid meer heeft voor de opvang van leerlingen die nergens terecht kunnen. De minister van onderwijs zei daarover in het verleden:

“Als blijkt dat er ouders zijn die geen enkele mogelijkheid hebben om hun kinderen op die dag op te (laten) vangen, dan is het schoolbestuur er verantwoordelijk voor dat er gedurende de dag passende opvang wordt georganiseerd, desnoods via externe buitenschoolse opvang.”

Volgens de minister geldt deze verplichting ook in het voortgezet onderwijs. “Schoolbesturen moeten bij staking een alternatief, zoals een noodrooster, regelen.” Aandachtspunt is dat deze opvang eigenlijk niet is bedoeld als reguliere opvang tijdens een staking. Het is onduidelijk of kosten voor opvang tijdens een staking voor rekening komen voor ouders, zoals gebruikelijk is bij naschoolse- en tussentijdse opvang (art. 45 lid 2 WPO).

Meer info

Scholieren kunnen ook deelnemen aan een staking. Meer hierover is te vinden in het artikel Heeft scholier recht om te staken of demonstreren?. Meer achtergronden over het programma van de staking op 15 maart is hier te vinden: www.aob.nl/nieuws/programma-manifestatie-den-haag-bekend