Wat is het recht op toelating in het mbo?

Toelatingsrecht

Toelatingsrecht in het mbo betekent dat je de opleiding kunt kiezen die je graag wil. Opleidingen mogen je niet weigeren door selectie op hoge cijfers of motivatie, of op andere onduidelijke gronden. Dat gebeurde in het verleden wel en daarom is het toelatingsrecht ingevoerd.

Je moet er wel iets voor doen, namelijk:

• Uiterlijk 1 april aanmelden (art. 8.0.1. lid 1 WEB), en
• Meedoen aan de intake-activiteit (Amendement Duisenberg).

Juiste vooropleiding en numerus fixus

Om toegelaten te worden tot een mbo-opleiding heb je wel de juiste vooropleiding nodig (Hoofdstuk 8, titel 2, WEB).

Daarnaast kan het zijn dat een opleiding een beperkt aantal plaatsen heeft. Dit heet ook wel numerus fixus. Dit wordt ingevoerd vanwege het arbeidsmarktperspectief of de capaciteit van de opleiding (art. 8.1.1c lid 2 WEB). Het kan daarom voorkomen dat er meer aanmeldingen zijn dan plaatsen. De opleiding plaatst studenten dan in volgorde van aanmelding of hanteert een loting, met voorrang voor degenen die zich vóór 1 april hebben aangemeld (art. 8.1.1c lid 5 WEB).

Intake-activiteit: check je beeld van opleiding en beroep

Het doel van een intake-activiteit is nagaan of je verwachtingen over de opleiding en het beroep kloppen. Mbo-instellingen mogen zelf bepalen hoe ze hun intake-activiteit organiseren, bijvoorbeeld in de vorm van een gesprek of proefles. Ze moeten uiterlijk 1 februari de intake-procedure bekend maken. Meestal doen zij dit via de website van de opleiding.

Vraag een studiekeuzeadvies

Meedoen aan de intake-activiteit geeft je recht op een schriftelijk studiekeuzeadvies (art. 8.0.4. WEB). Daarin staat of de door jou gekozen opleiding bij je past of dat een andere keuze verstandiger is.

Het kan je helpen als je nog twijfelt, maar het is niet meer dan een advies. Jij beslist zelf of je het advies opvolgt. Je krijgt het studiekeuzeadvies niet automatisch, je moet het zelf aanvragen.

Negatief bindend studieadvies bij onvoldoende resultaat

Als je eenmaal met de opleiding bent gestart en je schoolresultaten vallen tegen, mag de opleiding je een negatief bindend studieadvies geven. Je moet dan stoppen met de opleiding (art. 8.1.7a. WEB). Bij een positief bindend studieadvies mag je doorgaan met je opleiding.

Bij opleidingen van een jaar krijg je na drie maanden (en uiterlijk binnen vier maanden) het bindend studieadvies. Bij meerjarige opleidingen is dit na na tenminste negen maanden (en uiterlijk aan het einde van het eerste studiejaar).

Bijzondere weigeringsgronden

Hieronder staan de uitzonderingssituaties beschreven op het toelatingsrecht, waarin je toch geweigerd mag worden:

Nadere eisen vooropleiding

Sommige technische opleidingen mogen als ‘nadere opleidingseis’ het vak wiskunde of natuurkunde en scheikunde I verplicht stellen (zie art. 8.2.2. WEB). De opleidingen die dit mogen doen staan in de bijlage van de Doorstroomregeling vmbo – mbo 2020.

Aanvullende eisen geschiktheid

Sommige opleidingen mogen ‘aanvullende eisen’ stellen voor een specifieke aanleg, bedrevenheid of geschiktheid die noodzakelijk is voor een beroep (art. 8.2.2a. WEB). Denk bijvoorbeeld aan een dansopleiding (art. 8.2.2a. WEB en de Regeling aanvullende eisen toelating middelbaar beroepsonderwijs met lijst opleidingen in bijlage).

Eerder gebleken ongeschiktheid

Op eerdere opleiding gebleken ongeschiktheid voor het beroep (art. 8.1.7b lid 2 WEB).

Langstudeerders zonder resultaat

Langstudeerders die meer dan zes jaar studeren zonder een diploma te hebben behaald of die drie keer een negatief bindend studieadvies hebben gekregen (art. 8.1.1c lid 3 WEB).

Geen redelijke aanpassing mogelijk voor handicap

Ernstige handicap of chronische ziekte waar geen redelijke aanpassingen voor mogelijk zijn (art. 2 WGBHCZ.

Geloofsovertuiging

Instellingen waar de geloofsovertuiging een belangrijke rol speelt voor de identiteit (bijzonder onderwijs) mogen van studenten vragen om die geloofsovertuiging te respecteren. Als de student dit niet respecteert mag die worden geweigerd (art. 8.1.1 lid 4 WEB).

Overigens hoeft een opleiding geen gebruik te maken van het recht om een student te weigeren, een opleiding mag ook een (extra) kans bieden.

Aanbodplicht indien nog geen startkwalificatie

Voldoe je niet aan de toelatingseisen of heb je je niet voor 1 april aangemeld, dan vervalt je toelatingsrecht voor de opleiding van jouw keuze.

Ben je jonger dan achttien jaar en heb je nog geen startkwalificatie? Dan moet de mbo-instelling waar je je hebt aangemeld je nog wel een opleiding aanbieden die zo veel mogelijk rekening houdt met je voorkeuren.

Deze aanbodplicht geldt niet voor vakinstellingen of AOC’s (Agrarisch onderwijs centrum) omdat zij een beperkter aanbod hebben (zie paragraaf 2.3 memorie van toelichting). Evenmin geldt de aanbodplicht bij niet-kwalificatieplichtige studenten (zie toelichting Amendement Duisenberg).

Uitzonderingen op aanmelddatum 1 april

Er gelden twee uitzonderingen waarbij je toelatingsrecht blijft gelden als je je na 1 april aanmeldt:

• Opleidingen die niet in augustus starten (meestal starten ze dan in februari) (paragraaf 2.1.1 memorie van toelichting).
• Een studiewisseling vanwege een negatief bindend studieadvies (artikel 8.0.1 WEB).