Is in plaats van een examen Spaans een staatsexamen Arabisch toegestaan in hetzelfde schooljaar?

Is het toegestaan om het VWO-eindexamen in de tweede moderne vreemde taal Spaans te vervangen door het vak Arabisch via een staatsexamen in hetzelfde schooljaar? Ja, dat is toegestaan en ook praktisch mogelijk indien het tijdig wordt aangevraagd.

Tijdig

De mogelijkheid voor een leerling om een staatsexamen te betrekken bij het regulier VWO-examen staat beschreven in het Eindexamenbesluit VO. De leerling moet tijdig het schriftelijk verzoek indienen bij de VO-school om de uitslag van het staatsexamen te betrekken bij de VO-examens. Het is verstandig om dit verzoek zo spoedig mogelijk in te dienen bij de school. Daarnaast moet de leerling zich ook dit kalenderjaar inschrijven voor het staatsexamen Arabisch. Het Eindexamenbesluit VO is een ‘besluit’ dat scholen voorschrijft hoe te handelen. Hieruit volgt dat als de aanvraag helder en tijdig wordt ingediend, de leerling recht heeft op de gevraagde medewerking van de school. Het begrip ‘tijdig’ staat niet nader omschreven in het Eindexamenbesluit VO. Ondanks dat het staatsexamen tot 31 december kan worden aangevraagd is het daarom verstandig om zodra de inschrijving op het staatsexamen opent op 15 oktober meteen afstemming te zoeken met school.

Samenwerking met andere school

Op basis van digitaal beschikbare schoolinformatie lijkt het erop dat scholen in Amsterdam geen Arabisch aanbieden, volgens de website van het Joke Smit College (volwassenenonderwijs, vavo) wordt daar evenmin Arabisch aangeboden. Hierdoor lijkt het niet mogelijk om een regulier VWO-examen af te leggen op een andere school. Dit zou namelijk een route kunnen zijn volgens het Eindexamenbesluit VO dat in artikel 8 stelt dat het mogelijk is dat de (eigen) school afspraken maakt of samenwerking aangaat met een school die het vak Arabisch wel aanbiedt (Art. 8 lid 1 Eindexamenbesluit VO).

Artikel 8
1. De kandidaten kiezen, met inachtneming van dit hoofdstuk, in welke vakken zij examen willen afleggen. Voor leerlingen geldt deze keuze voorzover het bevoegd gezag, al dan niet in samenwerking met het bevoegd gezag van een of meer andere scholen, hen in de gelegenheid heeft gesteld zich op het examen in die vakken voor te bereiden. Indien sprake is van samenwerking tussen scholen, is artikel 2 van het Besluit samenwerking VO-BVE van toepassing.

Uit informatie van DUO blijkt overigens dat onlangs nog één leerling op een school onder het eigen bestuur eindexamen heeft afgelegd in het vak Arabisch, dus misschien is toch examen in Arabisch op de eigen school of in samenwerking met een zusterschool onder het eigen bestuur mogelijk.

Alleen staatsexamen in extra vak toegestaan

Het is wel toegestaan en praktisch mogelijk om naast de eindexamens op de eigen VO-school in hetzelfde schooljaar een staatsexamen in een extra vak te doen dat niet wordt aangeboden op de eigen school. Een leerling mag bijvoorbeeld geen staatsexamen Nederlands doen terwijl de eigen school ook Nederlands aanbiedt. Dit staat in artikel 48 lid 8 van het Eindexamenbesluit.

Art. 48 lid 8 Eindexamenbesluit VO
Indien de kandidaat eindexamen heeft afgelegd en in datzelfde jaar deelstaatsexamen heeft afgelegd of deeleindexamen aan een instelling voor educatie en beroepsonderwijs, worden de met het deelstaatsexamen respectievelijk deeleindexamen behaalde cijfers, indien de kandidaat daarom tijdig en schriftelijk heeft verzocht, betrokken bij de uitslagbepaling.

Afleggen examen in vak Spaans verplicht?

Het Eindexamenbesluit VO geeft geen duidelijkheid over de vraag of de leerling verplicht is om het eindexamen nog af te leggen in het vak Spaans. Men zou kunnen beargumenteren dat de leerling verplicht is om examen te doen op de eigen school in het vak Spaans, omdat er anders geen cijfer kan worden ingevuld op de cijferlijst die compleet dient te zijn, ook al is het cijfer voor het vak Spaans een 1. Pas na het examen ontstaat het recht om het cijfer voor Spaans weg te laten en te vervangen door het cijfer voor Arabisch, hieronder meer daarover. Maar indien de school vooraf toestemming geeft om niet te verschijnen op de examenonderdelen voor Spaans zodat de leerling deze studietijd kan gebruiken voor Arabisch en andere vakken die aandacht nodig hebben is dat natuurlijk praktischer. Kortom, examen afleggen in Spaans indien er geen afspraken gemaakt kunnen worden met school. Als het wel lukt om hierover afspraken te maken met school scheelt dit uiteraard studietijd die ingezet kan worden voor een beter resultaat.

Cijfer voor staatsexamenvak op cijferlijst eigen school

Het cijfer dat wordt behaald voor staatsexamen Arabisch komt op de cijferlijst (art. 52 lid 2 en 8 Eindexamenbesluit VO). Als toelichting op de bepalingen hieronder uit het Eindexamenbesluit VO: Het College voor examens is verantwoordelijk voor de examens èn de afname van de staatsexamens. Met de directeur wordt de directeur bedoeld van de eigen VO-school waar de leerling eindexamen doet.

Art. 52 lid 2 Eindexamenbesluit VO
De directeur reikt op grond van de definitieve uitslag aan elke voor het eindexamen geslaagde kandidaat, daaronder mede begrepen de kandidaat die zijn eindexamen met gunstig gevolg heeft voltooid ten overstaan van het College voor examens, een diploma uit, waarop het profiel of de profielen zijn vermeld die bij de uitslag zijn betrokken. Op het diploma vmbo is in elk geval de leerweg vermeld die bij de uitslag is betrokken.

Art. 52 lid 8 Eindexamenbesluit VO
Indien de kandidaat in een bepaald jaar is geslaagd voor het eindexamen, draagt de directeur er op verzoek van de kandidaat zorg voor dat de behaalde cijfers voor de vakken waarin in datzelfde jaar deeleindexamen of deelstaatsexamen is afgelegd, worden vermeld op de cijferlijst.

Recht om cijfer voor Spaans te schrappen van cijferlijst

Het cijfer voor Spaans komt ook op de cijferlijst, tenzij de leerling daar bezwaar tegen heeft. Indien het cijfer een onvoldoende is kan de leerling middels dit bezwaar aangeven het vak en het cijfer van de cijferlijst verwijderd te willen zien als de resterende vakken voldoende zijn voor een diploma (Art. 52 lid 3 Eindexamenbesluit VO).

Art. 52 lid 3 Eindexamenbesluit VO
Indien een kandidaat in meer vakken examen heeft afgelegd dan in de vakken die ten minste samen een eindexamen vormen, worden de vakken die niet bij de bepaling van de uitslag zijn betrokken, op de cijferlijst vermeld, tenzij de kandidaat daartegen bedenkingen heeft geuit.

Afsluiting gemeenschappelijk deel VWO

Door het staatsexamen Arabisch te betrekken in de einduitslag wordt voldaan aan de wettelijke eis om in het gemeenschappelijk deel examen af te leggen in ‘een andere moderne taal’ (Art. 13 lid 1 WVO).

Art. 13 lid 1 Wet op het voortgezet onderwijs
Het gemeenschappelijk deel van elk profiel in het atheneum omvat:
a. Nederlandse taal en literatuur,
b. Engelse taal en literatuur,
c. een andere moderne vreemde taal en literatuur, bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen, of Friese taal en cultuur, ter keuze van de leerling, voor zover het bevoegd gezag deze vakken aanbiedt,
d. maatschappijleer,
e. algemene natuurwetenschappen,
[e]. culturele en kunstzinnige vorming, en
g. lichamelijke opvoeding.

De leerling die de examens met goed gevolg afrondt, ontvangt een diploma (art. 29 lid 3 Wet op het voortgezet onderwijs).

Art. 29 lid 3 Wet op het voortgezet onderwijs
Zij die het eindexamen met goed gevolg hebben afgelegd, ontvangen een diploma. Leerlingen van een school voor voorbereidend beroepsonderwijs voor zover het betreft de basisberoepsgerichte leerweg, die met goed gevolg een gedeelte van het examenprogramma hebben afgelegd, ontvangen een getuigschrift voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs en leerlingen die een leer-werktraject met goed gevolg afsluiten, ontvangen een diploma basisberoepsgerichte leerweg/leer-werktraject. Onze minister stelt de modellen van diploma’s en getuigschriften vast.

Slagen

Indien de leerling zakt voor Spaans, dan wordt het vak Arabisch meegeteld om de leerling alsnog te laten slagen (art. 48 lid 3 Eindexamenbesluit VO).

Art. 48 lid 3 Eindexamenbesluit VO
Indien dat nodig is om de kandidaat te laten slagen betrekken de directeur en de secretaris van het eindexamen een of meer eindcijfers van de vakken niet bij de bepaling van de definitieve uitslag. De overgebleven vakken dienen een eindexamen te vormen.

Diploma uitgereikt door de eigen school

De leerling ontvangt het diploma van de VO-school, nadat het College voor examens het cijfer heeft aangeleverd aan de school (art. 48 lid 8 Eindexamenbesluit VO jo. art. 31 onder a Staatsexamenbesluit VO).

Art. 48 lid 8 Eindexamenbesluit VO
Indien de kandidaat eindexamen heeft afgelegd en in datzelfde jaar deelstaatsexamen heeft afgelegd of deeleindexamen aan een instelling voor educatie en beroepsonderwijs, worden de met het deelstaatsexamen respectievelijk deeleindexamen behaalde cijfers, indien de kandidaat daarom tijdig en schriftelijk heeft verzocht, betrokken bij de uitslagbepaling.

Art. 31 onder a Staatsexamenbesluit VO
Het College voor examens reikt aan de kandidaat die deelstaatsexamen heeft afgelegd, een cijferlijst uit waarop zijn vermeld, voor zover van toepassing:
a. de cijfers voor het college-examen en het centraal examen […]

Instructies verzoek school en inschrijven staatsexamen

Kandidaten kunnen zich van 15 oktober tot en met 31 december 2014 aanmelden voor een staatsexamen via de website van Dienst Uitvoering Onderwijs: http://www.ib-groep.nl/…/aanmelden-staatsexamen-vo.asp. Het verzoek om de uitslag van het staatsexamen te betrekken bij de VO-examens moet tijdig en schriftelijk aangevraagd worden door de leerling (art. 48 lid 8 Eindexamenbesluit VO).

Art. 48 lid 8 Eindexamenbesluit VO
Indien de kandidaat eindexamen heeft afgelegd en in datzelfde jaar deelstaatsexamen heeft afgelegd of deeleindexamen aan een instelling voor educatie en beroepsonderwijs, worden de met het deelstaatsexamen respectievelijk deeleindexamen behaalde cijfers, indien de kandidaat daarom tijdig en schriftelijk heeft verzocht, betrokken bij de uitslagbepaling.

Risico en afstemming

Het risico om in een extra vreemde taal examen af te leggen ligt bij de eindexamenkandidaat. Immers bestaat de kans dat de leerling een onvoldoende haalt voor zowel Spaans als Arabisch. Het is de vraag in hoeverre de leerling zich moet inspannen voor de lessen Spaans en het schriftelijk schoolexamen. Het is verstandig dat de school en de leerling afstemmen wat van elkaar wordt verwacht dit examenjaar, zodat de leerling zich goed kan voorbereiden op zowel de reguliere VWO-examens als het staatsexamen Arabisch.