Toetsen in het voortgezet onderwijs

In het voortgezet onderwijs spelen toetsen en examens een grote rol. De toetsen worden in verschillende vormen afgenomen. Er zijn bijvoorbeeld schriftelijke en mondelinge toetsen. Deze worden door de middelbare school zelf afgenomen. Hiernaast wordt in het laatste schooljaar het centraal examen afgelegd, dat voor alle Nederlandse scholen hetzelfde is. Het centraal examen weegt even zwaar als het gemiddelde van de andere cijfers van dat jaar. Bij sommige vakken tellen ook de cijfers van de jaren ervoor mee.

Op sommige scholen wordt er voor gekozen aan het einde van elk trimester een toetsweek in te stellen. In deze week krijgen de leerlingen elke dag een aantal toetsen en wordt er geen les gegeven. Dit bereidt leerlingen voor op de manier waarop het centraal eindexamen en de tentamenperiodes in het vervolgonderwijs worden gegeven.

Welke toetsen zijn er in het voortgezet onderwijs?

De kennis en vaardigheden van de scholieren in het voortgezet onderwijs worden op verschillende manieren getoetst. Hieronder volgen de verschillende soorten toetsen met een uitleg.

Schriftelijke toets

Een schriftelijke toets is één van de toetsen die op de middelbare school gegeven wordt. Bij een schriftelijke toets krijgen alle leerlingen een aantal vragen over de leerstof, waarop zij op papier een antwoord moeten geven. Op deze manier wordt getest of een leerling de leerstof voldoende beheerst. Een schriftelijke toets kan verschillende benamingen hebben: proefwerk, repetitie of (in de bovenbouw) tentamen. Daarnaast kan een kleinere schriftelijke toets worden gegeven, dit wordt ook wel een s.o. (schriftelijke overhoring) genoemd. Een s.o. is vaak een tussentijdse toets en telt minder zwaar mee voor het rapport dan een proefwerk, repetitie of tentamen. Een schriftelijke toets wordt meestal van te voren aangekondigd, maar wordt soms ook onverwachts gegeven om de leerling te prikkelen hun huiswerk te maken.

Mondelinge overhoring

Mondelinge overhoringen (ook wel mondeling genoemd) komen minder vaak voor dan schriftelijke overhoringen. Mondelingen worden ingezet om bijvoorbeeld het taalniveau van leerlingen te meten. Tijdens korte gesprekken tussen leerkracht en leerling in een vreemde taal kan de leerkracht dit niveau inschatten. In de bovenbouw van het havo en vwo moeten alle leerlingen ook een mondeling examen afleggen over de boeken die zij hebben gelezen voor het vak Nederlands.

Tekstanalyse

Bij de taalvakken wordt ook de tekstanalyse of leestoets ingezet om het niveau van de leerling te testen. Het bereidt de leerlingen voor op het centraal examen. Tijdens het centraal examen telt de tekstanalyse zwaar mee. De leerling leest in de eigen of in een vreemde taal één of meerdere teksten en moet over deze teksten (meestal multiple choice) vragen over beantwoorden.

Praktijktoets

In praktijktoetsen worden leerlingen getoetst door hen een praktijkopdracht te laten uitvoeren. Hiervoor wordt een cijfer gegeven. De tekeningen bij het vak Tekenen worden bijvoorbeeld als ‘proefwerk’ beoordeeld. Bij de vakken scheikunde en biologie is het gebruikelijk om practica te geven, waarin de leerling leert en wordt getoetst door een opdracht uit te voeren.

Luistertoets

De luistertoets wordt ingezet voor de (vreemde) talen. De leerlingen beluisteren een gesprek of radioprogramma in meerdere ‘etappes’. Na elke etappe volgt een pauze waarin de leerling de tijd krijgt om de multiple choicevraag hierover te beantwoorden. Hierna volgt de volgende etappe. Voor deze toetsen is een hoog concentratieniveau vereist. Luistertoetsen worden daardoor als lastig en vermoeiend ervaren.

Spreekbeurt of presentatie

Tijdens een spreekbeurt of presentatie vertelt de leerling over een bepaald onderwerp. De leerling leert hierdoor te spreken voor publiek en de leerling kan beter een beeld vormen van het leerniveau. Vaak tellen spreekbeurten en presentaties mee als een proefwerk.

Werkstuk

Een werkstuk is een door de leerling geschreven tekst, waarin een onderwerp wordt uitgelegd en uitgediept. Een werkstuk kan worden gecombineerd met een spreekbeurt of presentatie.

Centraal Schriftelijk Eindexamen

Aan het einde van het laatste schooljaar moeten de leerlingen van de middelbare school de schriftelijke eindexamens afleggen. Lees in dit artikel meer over het centraal-eindexamen.

Of kijk op: https://www.examenblad.nl/