Wanneer is mijn kind klaar voor groep 3?

In groep 1 en 2 zijn kleuters al volop bezig met de voorbereidingen op lezen, schrijven en rekenen. Dit zijn de schoolse vaardigheden die aan bod zullen komen in groep 3. Leerkrachten volgen de ontwikkeling van hun leerlingen op verschillende vlakken: fysiek, zintuigelijk, cognitief en sociaal-emotioneel. In groep 2 maken leerkrachten een inschatting of het kind klaar is voor groep 3, of dat kleuterverlenging noodzakelijk is.

De kleuterperiode

Kleuters zijn in groep 1 en 2 al volop bezig met de voorbereidingen op lezen, schrijven en rekenen in groep 3. Zij maken op een speelse manier kennis met letters, klanken, cijfers en tellen.

Denk bijvoorbeeld aan rollenspellen waarbij kinderen postbode spelen in de themahoek. Hier komen zij in aanraking met brieven ‘lezen’, adressen ‘opschrijven’ en de post rond bezorgen in de klas. Maar ook in de vorm van puzzels, rijmspelletjes, liedjes en kringgesprekken oefenen kleuters dagelijks met taal en rekenen.

Uit dit rapport van NRO (Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek) blijkt zelfs dat het noodzakelijk is om kinderen in de kleuterperiode al klank-letterkoppelingen aan te leren. Dit heeft een positief effect op de leesresultaten van leerlingen in groep 3.

De overgang naar groep 3

In groep 3 moet een kind over bepaalde vaardigheden beschikken om de hele dag op school te kunnen functioneren en leren. Daarom maken leerkrachten uit de onderbouw een inschatting of een kind klaar is voor groep 3. Zij letten hierbij op de fysieke, zintuigelijke, cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind.

Zo moet een kind in groep 3 eenvoudig logisch kunnen redeneren, veel informatie kunnen verwerken en opslaan in het geheugen en aandacht kunnen vasthouden. Ook moet het de Nederlandse taal voldoende beheersen om instructies te kunnen volgen en gedragsregels aan te leren.

Daarnaast moet een kind genoeg eigenwaarde, vertrouwen en zelfstandigheid bezitten om in een groep te kunnen functioneren. Het moet om kunnen gaan met uitgestelde aandacht. Tot slot moet het kind zich voor nieuwe dingen kunnen openstellen en gemotiveerd zijn om te leren.

Schoolse vaardigheden

Vaak zie je dat kinderen in groep 2 interesse beginnen te krijgen voor wat meer ‘schoolse’ werkjes. Ze maken eenvoudige optelsommen in een schriftje en schrijven letters en woordjes op het digibord.

In groep 3 komt de nadruk sterker te liggen op deze schoolse vaardigheden. In groep 3 zitten kinderen ook vaker achter een tafel om opdrachten in een schrift te maken. Dit is voor kinderen en hun ouders soms een grote overgang.

Kleuterverlenging

In sommige gevallen kan de leerkracht in overleg met de ouders besluiten de kleuterperiode voor een kind te verlengen.

Hierbij gaat het vaak om ‘vroege leerlingen’ of zogeheten ‘herfstkinderen’. Deze kinderen zijn geboren tussen 1 oktober en 1 januari en zijn zonder kleuterverlenging vijf jaar oud als ze in groep 3 terecht komen. Een aantal van hen is hier fysiek, zintuigelijk, cognitief en/of sociaal-emotioneel nog niet aan toe.

Maar ook kinderen die voor 1 oktober zijn geboren hebben soms baat bij kleuterverlenging.

Meer info

Zie voor meer informatie de handreiking Doorstroom van kleuters. Is het kind klaar voor groep 3, of is groep 3 klaar voor het kind? (2016). Hierin staat dat kleuterverlenging in veel gevallen alleen op korte termijn voordeel biedt.

Ook wordt beschreven dat scholen verschillend omgaan met vroege leerlingen, een deel van de scholen hanteert een grens van 1 oktober, een deel hanteert een grens van 1 januari en een deel hanteert geen grens.

De handreiking vermeldt ook dat de inspectie van scholen verwacht dat de ontwikkeling van het kind leidend is voor dergelijke beslissingen, op grond van art. 8 lid 1 WPO: “Het onderwijs wordt zodanig ingericht dat leerlingen een ononderbroken ontwikkelingsproces kunnen doorlopen. Het onderwijs moet worden afgestemd op de voortgang in de ontwikkeling van leerlingen.”