Wat is de rol van de MR bij zittenblijven?

Jaarlijks blijven ongeveer 60.000 leerlingen in Nederland zitten, vooral in het voortgezet onderwijs. De regels voor zittenblijven verschillen per school. Wat niet veel mensen weten is dat de medezeggenschapsraad (MR) ook meepraat over zittenblijven. De beslissing of een leerling blijft zitten is aan de docenten, maar de MR praat wél mee over het beleid rondom zittenblijven.

Schoolplan en schoolgids gaan ook over zittenblijven

Scholen stellen zelf de regels vast voor zittenblijven. De regels voor zittenblijven moet de school publiceren. Vaak staat dit in het schoolplan (art. 10 lid 1 onder b Wms). Soms staan de regels rondom zittenblijven ook in de schoolgids of op de website van de school. Er zijn ook scholen die in een afzonderlijk document de procedure voor bevordering vastleggen. Dat is toegestaan.

Medezeggenschap, zelfs bij zittenblijven

Op papier is het schoolbestuur verantwoordelijk voor het onderwijsproces en beoordelen van leerlingen. Zittenblijven raakt op een aantal punten wel het medezeggenschapsrecht. Er is dan ook medezeggenschap op dit onderwerp. Bijvoorbeeld:

Instemmingsrecht MR op schoolplan (art. 10 lid 1 onder b Wms)

  • het wijzigen van overgangsnormen
  • de wijze waarop wordt vastgesteld of een leerling doubleert of overgaat
  • of er mag worden gecompenseerd of tussentijds kan worden opgestroomd
  • wie beslist over overgaan of zittenblijven bij twijfel

Instemmingsrecht oudergeleding MR op schoolgids (art. 13 lid 1 onder g Wms)

  • informatie over het aantal keren dat een leerling mag doubleren
  • informatie over (voorwaarden) deelname aan de zomerschool
  • informatie over overgaan, zittenblijven en bespreekgevallen
  • informatie over wanneer de rapportvergaderingen plaatsvinden

Adviesrecht op pilot of experiment (art. 11 lid 1 onder e Wms)

  • het starten van een zomerschool of lenteschool

Tips om invloed uit te oefenen op zittenblijven

De criteria voor overgaan en zittenblijven worden per school opgesteld. Leerlingen en ouders kunnen invloed uitoefenen op de regels omtrent zittenblijven en bevordering. De MR van een school, waar ook ouders en leerlingen in zitten, moet namelijk instemmen met deze regels. Daarnaast is er aantal onderwerpen waar ook de MR een rol heeft. Om goed in gesprek te kunnen gaan over het nut en de cijfers van zittenblijven is het belangrijk om goed voorbereid te zijn. OCO geeft tips om MR’en in het zadel te helpen.

Tip 1. Wees bekend met de cijfers

Meer dan 60.000 leerlingen in Nederland bijven jaarlijks zitten. In het schooljaar 2015-2016 bleven ruim 2.500 Amsterdamse leerlingen zitten. De overstap van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs is een belangrijke stap voor leerlingen. Wees bekend met de cijfers op jouw school over zittenblijven, zodat je weet waarover je het kunt hebben. De MR praat bijvoorbeeld mee over het schoolplan en de schoolgids. Het beleid rondom zittenblijven is een onderdeel daarvan. Gemiddeld blijft 6% van de leerlingen jaarlijks zitten. Gebruik de tabel om het percentage met relatief veel zittenblijvers op Amsterdamse scholen te achterhalen en daarover als MR in gesprek te gaan. Ouders kunnen ook MR-leden vragen om dit te bespreken.

Tip 2. Praat mee over hoe ouders worden geïnformeerd

Scholen mogen zelf regels opstellen. Overgangsnormen worden gebruikt om voorafgaand aan het schooljaar te laten zien met welke cijfers een leerling overgaat en of een leerling mag compenseren en wanneer een leerling een bespreekgeval is. Docenten kunnen in de rapportvergaderingen rekening houden met bijzondere omstandigheden. Een leerling gaat dan tóch over, omdat ziekte of een prangende thuissituatie de schoolresultaten hebben beïnvloed.

OCO hoort regelmatig dat scholen de eigen schoolregels niet naleven:

“Mijn school zegt dat het niet mogelijk is om te blijven zitten, de enige opties die ze mij geven is naar het mbo of naar het vavo. Maar waar staat dat dan?”

Scholen zijn verplicht om ouders en leerlingen via de schoolgids te informeren over het eigen schoolregels. De oudergeleding van de MR stemt in met de inhoud van de schoolgids. Sommige scholen nemen nu al in de schoolgids de regels op rondom zittenblijven en waar je als ouder en leerlinge terecht kan als je daarover in gesprek wilt gaan. Daarmee schaf je voorafgaand aan het schooljaar duidelijkheid. De MR kan ook meepraten over brieven die aan ouders worden gestuurd die te maken hebben met zittenblijven of deelname aan de zomerschool. Het meedenken over dit soort afwegingen is bij uitstek een taak voor de MR.

Tip 3. Oriënteer je op de verschillende alternatieven

Het nut van zittenblijven wordt door verschillende mensen betwist. Er zijn verschillende alternatieven voor zittenblijven. Overgangsnormen of juist niet? Zittenblijven als mogelijkheid of verplicht afstromen? De keuze om een zomerschool, lenteschool of andere alternatieven te bespreken over aan de scholen en de MR. Alle leerlingen recht op deelname tot zomerschool geven of alleen leerlingen met een achterstand voor één of twee vakken. OCO wijst erop dat er verschillende mogelijkheden zijn. De MR praat mee over het schoolplan (instemmingsrecht) en een pilot om bijvoorbeeld te wennen aan een zomerschool (adviesrecht). Meer informatie over de taken van de MR is te lezen in het artikel Samenvatting medezeggenschap op school.

Tip 4. Bespreek signalen van ouders

Zittenblijven leidt soms tot wel 100 zittenblijvers per school. Sommige leerlingen stromen in met een hoog schooladvies in de brugklas, maar stromen na een jaar al af. Sommige ouders weten niet wat de voorwaarden zijn om deel te nemen aan een zomerschool. Hoe dan ook roept zittenblijven in het voortgezet onderwijs soms vragen op bij ouders.

Gebruik de signalen van ouders om te bespreken met de MR. Eventueel gebruikt de MR hiervoor de eigen vergadering van de oudergeleding. Een vooroverleg helpt om te bespreken hoe de anderen hierover denken en of dit als bespreekpunt wordt geagendeerd. Zittenblijven maakt veel los bij leerlingen en ouders. De MR is bij uitstek in staat om signalen van leerlingen en ouders te bespreken. Dit kan via het initiatiefrecht van de MR. Doe een voorstel aan het bestuur en laat het bestuur dit voorstel uitwerken.

Tip 5. Bespreek zittenblijven in het gesprek met de Raad van Toezicht

Sinds 1 januari 2017 is er minimaal twee keer per jaar verplicht overleg tussen de MR en de Raad van Toezicht. In de praktijk is dit vaak de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad. De Raad van Toezicht heeft onder andere een rol bij de kwaliteit van het onderwijs. Soms heeft een Raad van Toezicht een eigen kwaliteitscommissie die advies geeft aan het bestuur en de Raad van Toezicht. De MR kan cijfers, signalen en zorgen over zittenblijven gebruiken om zittenblijven als agendapunt in te brengen in het gesprek tussen de Raad van Toezicht en het medezeggenschapsorgaan dat met de Raad van Toezicht in gesprek gaat.

Meer informatie

Meer informatie over de rol van de MR is te lezen in het artikel Samenvatting medezeggenschap op school.

[1] Cijfers over zittenblijven in het voortgezet onderwijs zijn gebruikt. Bron: ‘Onderwijs in cijfers, 2017’ van OCW, DUO en CBS.